E. Ruthenberg – „Dawne cmentarze żydowskie powiatu gryfińskiego i stargardzkiego”

1. dawne cmentarze żydowskie [...]

To moje najukochańsze dzieci. Są takie malutkie…Straciły rodziców w czasie Holocaustu, a potem źle je traktowano. Musiały żyć na obczyźnie, wśród obcych. Najwyższy czas, żeby ktoś był dla nich dobry” – tymi słowami berliński rzeźbiarz Eckehart Ruthenberg określał zapomniane żydowskie cmentarze. W 2014 r. ukazała się jego publikacja, będąca efektem kilkuletniej, samotnej inwentaryzacji pomorskich kirkutów.

 

Autor: Eckehart Ruthenberg
Tytuł: Dawne cmentarze żydowskie powiatu gryfińskiego i stargardzkiego
Wydawnictwo: Stowarzyszenie Historyczno – Kulturalne „Terra Incognita” w Chojnie
Miejsce i rok wydania: Chojna 2014
Ilość stron: 174
Język: polski
Format: 21×14,5
Oprawa: miękka
Cena: 20 zł

 

Cmentarzami zainteresował się już w latach 80-tych, kiedy to na własną rękę zaczął inwentaryzować kirkuty leżące na terenie ówczesnego NRD. Temat ten był zupełnie nie zbadany i nie udokumentowany. W 2006 r. przyjechał ‘w ciemno’ do kilku miejscowości powiatu gryfińskiego. Posługując się starymi mapami oraz pytając okolicznych mieszkańców (za pomocą kartki z napisem w języku polskim) odszukiwał zapomniane żydowskie cmentarze. Zaczął je dokumentować i utrwalać nagrobne inskrypcje metodą frotażu, wcierając ziemię w przyłożony do macewy papier.

Po kilku latach pojawiła się propozycja wydania materiałów w formie kilkutomowego leksykonu. Pierwszy tom miał być poświecony powiatowi gryfińskiemu i stargardzkiemu, zaś w następnych latach miały się pojawić opracowania kolejnych powiatów. Niestety w 2011 r. Eckehart Ruthenberg zmarł, nie doczekawszy się wydania swojego skrupulatnie zbieranego materiału.

Spuścizna Ruthenberga nie poszła jednak w zapomnienie. Dzięki staraniom chojeńskiego Stowarzyszenia „Terra Incognita”, które od początku zabiegało o wydanie zebranych przez badacza materiałów, udało się dokończyć oraz opublikować pierwszy i jednocześnie ostatni tom leksykonu. Nie ingerowano w jego treść, nie zmieniano stylu pisania, dodane zostały jedynie przypisy.

 Książka składa się w zasadzie z trzech części.

  1. Trzy teksty wstępne: o historii Żydów na Pomorzu, o żydowskich cmentarzach oraz biogram autora
  2. Alfabetyczny spis żydowskich cmentarzy powiatu gryfińskiego i stargardzkiego – w formie wypisów z informacjami o położeniu i stanie zachowania cmentarza, życiu miejscowej gminy żydowskiej oraz materiał ikonograficzny
  3. Aneks ze skanami roboczych szkiców autora oraz zdjęciami z wernisaży organizowanych w Chojnie i Szczecinie w 2010 r.

spis treści

przykładowa strona

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Książka ta stanowi ogromny wkład w badania pomorskiej przestrzeni cmentarnej i żydowskiego osadnictwa na tym terenie. Temat ten nie był dotychczas tak szczegółowo zbadany i opracowany w formie publikacji. Szkoda, że nie starczyło funduszy na wydanie jej w kolorze.

Książkę można kupić m.in. w Gryfińskim Domu Kultury za 20 zł.

Dodaj komentarz