EPITAFIA

Na nagrobkach różnych wyznań, obok personaliów, często umieszczany jest napis upamiętniający zmarłego, czyli epitafium (patrz inne znaczenie tego słowa w słowniku pojęć).

Spacerując po przedwojennych cmentarzach zaczęłam spisywać owe epitafia, wszak także i one mówią nam wiele o dawnych społecznościach.

Jakie treści epitafiów znajdziemy na ewangelickich nagrobkach ?
Najpowszechniejsze były krótkie formułki: „Ruhe sanft” i „Ruhe in Frieden” (spoczywaj w pokoju) czy „Unvergesslich (niezapomniany). Często także w wierszowanej formie nawiązywano do osoby zmarłej, wyrażano rozpacz po jej stracie. Popularne były również cytaty z Biblii, pieśni modlitewnych czy innych utworów literackich.

W poniższej tabelce znajdują się epitafia spisane z nagrobków z cmentarzy ewangelickich Szczecina i okolic.


EPITAFIUMTŁUMACZENIERODZAJ
Ach viel zu früh verliessest Du die
Deinen, die jetzt am stillen Grabe
um Dich weinen und durch den
Trust und (nun) Schmerz nur
Überwinden, dass wir getrost Dich
Jenseits wiederfinden.
Ruhe sanft im heil’ger Stille, denn
Scheiden war ja Gottes Wille
O wiele za wcześnie opuściłeś tych którzy teraz przy cichym grobie Cię opłakują i pocieszeniem ból jedynie przezwyciężą, że my z pewnością ciebie po tamtej stronie odnajdziemy.
Śpij spokojnie w świętym spokoju, ponieważ rozłąka była bożą wolą.
osobiste / wierszowane
Auf wiedersehenDo widzenia -
Christus ist mein Leben und Sterben ist mein GewinnChrystus jest moim życiem a śmierć jest moim zyskiembiblijne - List św. Pawła do Filipian (Phil. 1. 21)
Christus ist unser FriedenChrystus jest naszym pokojembiblijne - List św. Pawła do Efezjan
Das Auge füllt mit Tränen
Steh ich am Deinem Grabe
Denn es erinnert Schmerzlich
Was ich verloren habe
Oko wypełnione łzami
Stoję przy Twoim grobie
przypomina mi boleśnie
co straciłam
osobiste / wierszowane
Dein Leben war Kampf
Mühe u. Arbeit
Twoje życie było walką, wysiłkiem i pracąosobiste / wierszowane
Dein Leben war Sonnenschein
Im Himmel wird’s noch schönner sein
Twoje życie było słonecznym blaskiem, w niebie będzie jeszcze piękniejszeosobiste / wierszowane
Dem Auge fern dem herzen ewig nahOczom daleki, sercu nadal bliski/
Zniknąłeś nam z oczu, lecz z serca nigdy
fragment wiersza Ludwiga Jacobowskiego (1868-1900) pt "Grabschrift" (potem przekształcony w pieśń)
Dem Vater und der Mutter mein,
War ich ein liebes Töchterlein.
Gott aber, dem ich lieber war,
Der nahm mich auf zur Engelschar
Ojca i matki mojej
byłam kochaną córeczką
Ale dla Boga byłam kochańsza
I przyjął mnie do grona aniołów
osobiste / wierszowane
Der Herr ist mein Hirte; mir wird nichts mangelnPan jest pasterzem moim, nie brak mi niczegobiblijne - psalm 23 (Ps. 23)
Der Herr ist mir erschienen von ferne: Ich habe dich je und je geliebt; darum habe ich dich zu mir gezogen aus lauter GütePan się mu ukaże z daleka:
Ukochałem cię odwieczną miłością,
dlatego też zachowałem dla ciebie łaskawość
biblijne - księga Jeremiasza (Jerem. 31, 3)
Des Lebens Kampf
ist nun für Dich zu Ende
Du gingest ein
in Gottes Vaterhände
Życiowa walka
Jest dla ciebie skończona
Ty poszłaś
W boskie ojcowskie ręce
osobiste / wierszowane
Die Hand der Liebe deckt dich zu
Sanft sei der Schlaf und süß die Ruh
Ręka miłości przykryje Cię
łagodny będzie sen i słodki spokój
fragm. utworu żałobnego z ok połowy XVI w. pt „Wohlan die Erde wartet dein” autorstwa Georga Rhau. Utwór ten został opublikowany m.in. w „Vierzig Grabgesänge zur Benutzung bei Beerdigungsfeierlichkeiten - für vierstimmigen gemischten Chor” z 1906 r.
Die Liebe höret nimmer auf Miłość nigdy nie ustajebiblijne - 1 List do Koryntian (1 Kor 13,8)
Du bleibst uns unvergeszlich Zostaniesz dla nas niezapomnianaosobiste / wierszowane
Du theure Mutter, die so unermüdlich
und bis ans Ende treu gewesen bist
O, ruh im Schoss der Erde sanft und friedlich
Bis dich erweckt dein Heiland Jesus Christ
Droga (Kochana) Mamo, która byłaś tak niestrudzona i wierna aż do śmierci.
O, wypoczywaj na łonie ziemi łagodnie i spokojnie, aż twój zbawiciel Jezus Chrystus Cię obudzi
osobiste / wierszowane
Du warst das Liebste uns auf Erden was uns der Himmel gab, daß wir dich wie der sehen werden, ist uns ein Trost an deinem GrabTy byłeś dla nas czymś najukochańszym, na ziemi, co dało nam niebo, to że Ciebie zobaczymy, jest naszym pocieszeniem przy Twoim grobie.osobiste / wierszowane
Du warst so jung
Du starbst zu früh
Vergesseh werden wir Dich nie
Ty byłaś tak młoda
Umarłaś za wcześnie
Nigdy Ciebie nie zapomnimy
osobiste / wierszowane
Du warst uns Liebste du bleibst uns unvergesslich. Ruhe sanftTy byłaś nam najkochańsza, Ty zostaniesz nam niezapomniana. Spoczywaj w spokojuosobiste / wierszowane
Durch Deinen frühen
Tod betrübtest Du zum
Ersten Mal die Deinen
Przez swoją wczesną śmierć po raz pierwszy zasmuciłeś osobiste / wierszowane
Es ist bestimmt in Gottes Rat, dass man vom Liebsten was man hat muss scheidenJest pewne w Bożej radzie, że musi się być rozdzielonym od tego co jest najukochańsze.fragment pieśni pt „Es ist bestimmt in Gottes Rath“ albo „Auf Wiedersehen“ autorstwa austriackiego barona Ernsta von Feuchtersleben (1806-1849). Napisał ją w 1825 r. Muzykę skomponował do niej w 1839 r. Felix Mendelssohn
Fürchte dich nicht, glaube nurNie bój się, tylko wierzbiblijne - ewangelia Marka 5,36 lub ewangelia Łukasza 8,50
Geliebt beweint den Seinen unvergessenUkochana opłakuje jego niezapomnianegoosobiste / wierszowane
Getreu bis in den TodBądź wierny aż do śmiercibiblijne - Apokalipsa św Jana 2,10
Gott Weiss warumBóg wie dlaczego -
Ich (aber) und mein Haus wollen dem Herrn dienen Ja (sam) i mój dom chcemy służyć Panubiblijne - księga Jozuego 24,15
Ihr Leben war ArbeitIch życiem była pracaosobiste / wierszowane
Im Grabe ist Ruh
Im Leben Schmerz
Drum schlummre sanft
Du gutes Herz
W grobie jest cisza/spokój
w życiu ból
dlatego drzemaj spokojnie
Ty dobrego serca
osobiste / wierszowane
Im Leben wert und leuer
Im Tode unvergesslich
W życiu wartościowy i lojalny
W śmierci niezapomniany
osobiste / wierszowane
In Jugendkraft hat
dich der Tod erfaßt
Gott schickt uns auf
die Erde nur als Gast
Gott nahm dich von
uns fort geliebt und jung
doch ewig bleibt uns
die Erinnerung
Śmierć porwała Cię w sile młodości
Bóg wysłał nas na ziemię tylko jako gości
Bóg zabrał Cię od nas kochanego i młodego
Jednak zostaniesz wiecznie w naszej pamięci / w naszych wspomnieniach
osobiste / wierszowane
In meiner jungen
Lebenszeit rief mich
mein Gott zur Ewigkeit
W moim młodym życiu zawołał mnie mój Bóg do wiecznościosobiste / wierszowane
Je größer Kreuz, je mehr Verlangen;
Im Tale steiget man bergan.
Wer durch die Wüste oft gegangen,
Der sehnet sich nach Kanaan.
Das Täublein findet hier nicht Ruh,
Drum fliegt es nach der Arche zu
Im większy krzyż, tym większe żądanie
W dolinie wspinać się w górę,
kto przez pustynię często przechodził,
ten tęskni za Kanaan.
Gołąbek nie znajduje tu spokoju, dlatego
leci do arki Nowego (Tłumaczenie wg: Śpiewnik dla chrześcijan ewangelickich, Cieszyn 1865)
6-sta zwrotka pieśni ewangelickiej pt "Je größer Kreuz, je näher Himmel!", autor tekstu: Benjamin Schmolck (1672 - 1737)
Jesus spricht zu ihr: Ich bin die Auferstehung und das Leben. Wer an mich glaubt, der wird leben, ob er gleich stürbe; und wer da lebet und glaubet an mich, der wird nimmermehr sterben. Glaubst du das?I rzekł jej Jezus: Jam jest Powstanie i żywot. Kto w mię wierzy, choćby i umarł, żyw będzie. A wszelki który żyw jest, a wierzy w mię, nie umrze na wieki. Wierzyszże temu? biblijne - ewangelia św. Jana 11, 25-26
Kindesdank folgt Euch bis an die Gruft, ruhet sanft bis Euch der Heiland ruftWdzięczne dzieci składają Was do grobu, śpijcie spokojnie póki Zbawiciel Was nie wezwieosobiste / wierszowane
Nach langen Leiden
bangem Schmerz
Fand Ruhe nun
dein gutes Herz
Po długich cierpieniach
strasznym bólu
znajdź tylko spokój
Twoje dobre serce
osobiste / wierszowane
Nur Schaffen und Streben
Das war Euer Leben
Tylko tworzenie i dążenie (do czegoś)
było waszym życiem
osobiste / wierszowane
Ruhe in Frieden / Ruhe sanft Spoczywaj w pokoju -
Ruhe sanft des Lebens Kummer
Drückt nicht mehr Dein ??? Herz
Dich umfängt des Grabes Schlummer
Uns allein, uns bleibt der Schmerz
Spoczywaj w spokoju, życiowe strapienie
nie obciąży więcej Twego pobożnego serca
objęła Cię grobowa drzemka
nam został ból
osobiste / wierszowane
Ruhe sanft in deiner Gruft, bis dich den Erlöser ruftSpoczywaj spokojnie w swoim grobie, aż zawoła Cię zbawiciel osobiste / wierszowane
Ruhe sanft nach ausgestandenen Leiden,
guten Sohn hier in deiner Gruft,
und geniesse dort die Himmelsfreuden,
dort, wohin uns Gott einst ruft
Spoczywaj w pokoju po zniesionych cierpieniach
tutaj dobry Synu w swoim grobie
i ciesz się niebiańskim szczęściem
tam, gdzie kiedyś i nas zawoła Bóg
osobiste / wierszowane
Schaffen und Streben das war Ihr LebenTworzenie i dążenie (do czegoś)
było ich życiem
osobiste / wierszowane
Schaffen und Streben war sein LebenTworzenie i dążenie (do czegoś)
było jego życiem
osobiste / wierszowane
Schlaf sanft und wohl.
Schlaf liebes Kind
dieweil die Engel bei Dir sind.
Sie sehen Gottes Angesicht
Sie wachen hier und schlummern nicht
Śpij spokojnie i dobrze.
Śpij kochane dziecko
ponieważ Aniołowie są przy Tobie
Widzą boskie oblicze
Czuwają tu i nie śpią
fragment kołysanki
Schlafe wohlŚpij dobrze -
Schlaf in Frieden bis der Herr erscheint
Und getrennte Seelen wieder eint
Die im Glauben hier in Jesum stehen
[....]den dort das Himmel ...........
Śpij w spokoju aż Pan się ukaże
I oddzielone dusze znów zjednoczy
które stoją tutaj w wierze w Jezusa
…tam niebo…..
Sehr einfach war Dein Leben,
Du dachtest nich an Dich.
Nur für die Deinigen streben
Hieltst Du für Gluck und Pflicht.
Du liebtest sie ganz unermesslich
Drum bleibst Du ihnen unvergesslich
Bardzo proste miałaś życie,
Nie myślałaś tylko o sobie.
Tylko Twoim staraniem było
trzymać się szczęściu i obowiązkowi
kochałaś całkiem niezmierzalnie
dlatego zostaniesz niezapomniana
osobiste / wierszowane
Selig sind die da Leid tragen, denn sie sollen getröstet werdenBłogosławieni, którzy się smucą, albowiem oni będą pocieszenibiblijne - ewangelia św. Mateusza 5,4
Selig sind die Toten in dem Herrn sterben. Daß sie ruhen von ihrer Arbeit. Denn ihre Werke folgen ihnen nachBłogosławieni, którzy w Panu umierają. Niech odpoczną od swoich mozołów, bo idą wraz z nimi ich czynybiblijne - apokalipsa św. Jana 14,13
Selig sind, die nicht sehen und doch glaubenBłogosławieni, którzy nie widzieli, a uwierzylibiblijne - ewangelia św. Jana 20,29
Siehe ich Sterbe und Gott wird mit euch seinOto ja umieram, lecz Bóg będzie z wamibiblijne - Księga Rodzaju 48,21
Stärker als der Tod ist die LiebeSilniejsza od śmierci jest miłość
Tretet her zu meinem Grabe,
Stört mich nicht in meiner Ruh,
Denkt was ich gelitten habe,
Gönnt mir nun die ewige Ruh
Przyjdź do mojego grobu
Nie zakłócaj mojego spokoju
pomyśl co ja przecierpiałam
życz mi tylko wiecznego spokoju
osobiste / wierszowane
Tretet hin zu meinem Grabe
denkt was ich gelitten habe.
Gewidmet
Von deinen lieben Eltern
Przyjdź do mojego grobu
Pomyśl co cierpiałem
zadedykowane
przez twoich kochanych rodziców
osobiste / wierszowane
Und wer den Tod im heiligen Kampfe fand, ruht auch in fremder Erde im VaterlandKto znalazł śmierć w świętej walce,
spoczywa nawet w obcej ziemi jak w ojczyźnie
fragment piosenki marszowej pt „Hinaus in die Ferne”
UnvergesslichNiezapomniany -
Vater Mutter tröstet Euch
Ich bin jetzt in Himmelreich
Tato mamo pocieszę Was
jestem teraz w Królestwie Niebieskim
osobiste / wierszowane
Vereint in GottZjednoczony w Boguosobiste / wierszowane
Verlornes GlückUtracone szczęścieosobiste / wierszowane
Von Gott zu GottOd Boga do Bogaosobiste / wierszowane
Was Gott tut, das ist wohlgetanCo Bóg uczynił, jest dobrze uczynione/jest dobrodziejstwemtytuł pieśni ewangelickiej z 1674 r. autorstwa niemieckiego poety Samuela Rodigasta. Na jej podstawie w 1724 r. Jan Sebastian Bach napisał kantatę.
Weinet nicht es gibt ein AufwiedersehenNie płacz, jest jakieś do zobaczeniaosobiste / wierszowane
Wer im Gedächtnis seiner Lieben lebt, der ist nicht tot, der ist nur fernKto w pamięci swoich bliskich żyje, nie umarł, lecz jest tylko dalekocytat przypisywany Immanuelowi Kantowi
Wie schwer des scheidens Bitternis, wird nach dem Schniden erst gewissJak ciężka będzie gorzkość rozstania, będzie wiadomo dopiero po tym rozstaniuosobiste / wierszowane
Wir ruhen selig beide,
In eieger Himmelsfreude
My spoczywamy błogosławieni oboje, we własnym niebiańskim szczęściu osobiste / wierszowane
Wirke solange es Tag ist, kommt die Nacht da niemand wirken kann Działaj dopóki trwa dzień, gdy nadejdzie noc nikt nie jest w stanie działaćbiblijne - ewangelia św. Jana 9,4

Dodaj komentarz