Głaz – cenotaf ku pamięci Heleny Kurcyusz

Desktop

DesktopUrodziła się w Sandomierzu w 1914 r. Młodzieńcze lata spędziła w Warszawie. Jej ojciec, inż. Zygmunt Słomiński, w okresie międzywojennym pełnił funkcję prezydenta polskiej stolicy. To tam, tuż przed wybuchem wojny, ukończyła Wydział Architektury Politechniki Warszawskiej. Po kapitulacji miasta dołączyła do AK. W 1942 r. została aresztowana. Więzienie na Szucha, Pawiak, potem kolejno obozy w Majdanku, Ravensbrück, Neubrandenburgu.

W Szczecinie osiedliła się, rzecz można, przypadkiem. W maju 1945 r. wracała z obozu Ravensbrück do Warszawy. Zatrzymała się w Szczecinie ‘na chwilę’, by odwiedzić koleżankę leżącą w szpitalu na Gumieńcach. Została na dłużej, bo na 54 lata.

Początkowo pracowała w Wydziale Budownictwa Urzędu Miejskiego w Szczecinie, zaś w 1946 roku została zatrudniona w Regionalnej Dyrekcji Planowania Przestrzennego jako główny urbanista ówczesnego województwa szczecińskiego. Do jej zadań należało m.in. opracowywanie planów urbanistyczno – przestrzennych, inwentaryzacja i ratowanie zabytków. Była również animatorką życia artystycznego miasta m.in. współorganizując Klub 13 Muz.

IDĄC KU SŁOŃCU

Jedną z zasług pani Heleny było nadawanie polskich nazw niektórym ulicom i placom Szczecina. Jej pomysłem jest m.in. ul. Bohaterów Warszawy, ul. Ku Słońcu czy Jasne Błonia.

Wspominam o tym nie bez powodu. Szczeciński Cmentarz Centralny i wiodąca przy nim długa ulica były Helenie Kurcyusz bardzo dobrze znane. Częstokroć wędrowała z centrum miasta, gdzie pracowała, do szpitala na Gumieńcach niosąc dla chorych koleżanek prowiant i lekarstwa. Idąc przedwojenną Pasewalker Chaussee mijała zapuszczoną nieco nekropolię, a przed nią rozpościerał się widok zachodzącego słońca. Wówczas zrodziła się myśl, aby ową ulicę nazwać po prostu – Ku Słońcu.

PAMIĄTKOWY GŁAZ

kurcyusz-mapa

Helena Kurcyusz zmarła 21 stycznia 1999 r. i pochowana została w rodzinnym grobowcu na warszawskich Powązkach. Szczecin jednak o niej nie zapomniał.W 2002 r. z inicjatywy Stowarzyszenia Architektów Polskich na placu za bramą główną Cmentarza Centralnego ustawiono pamiątkowy cenotaf. Ma on formę głazu umieszczonego na niewielkim wzgórku ułożonym kostką granitową. Na znajdującej się przed nim tabliczce widnieje inskrypcja:

„Ś.P. HELENA KURCYUSZ ‘HELUNIA’ 1914 – 1999

ŻOŁNIERZ AK • WIĘZIEŃ MAJDANKA

PIERWSZY POLSKI ARCHITEKT – URBANISTA

W POWOJENNYM SZCZECINIE

ŻYCIE I SERCE POŚWIĘCIŁA TEMU MIASTU

SPOCZYWA NA POWĄZKACH W WARSZAWIE

KU PAMIĘCI KAMIEŃ TEN POŁOŻYLI PRZYJACIELE

A.D. 2002″

Dodaj komentarz