O kartach ewidencyjnych cmentarzy

Karta cmentarza1

Jeżeli szukacie informacji o jakichś historycznych obiektach, a wiadomości zawarte w powszechnie dostępnych publikacjach nie zaspokajają Waszej ciekawości, najlepiej udać się do archiwum Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków. Obowiązkowym działaniem tej instytucji jest ewidencja zabytków ruchomych i nieruchomych według jednolitych wzorów opracowań. Obejmuje ona m.in. obiekty architektoniczne, zespoły urbanistyczne, stanowiska archeologiczne oraz zabytkowe parki i cmentarze.


OPRACOWANIA EWIDENCYJNE CMENTARZY

 

Cmentarze, jako zabytki nieruchome, podlegają ewidencji. Dla każdego cmentarza zakładana jest osobna Karta. Tak jak w przypadku opracowania ewidencyjnego innych obiektów, wykonywane są 2 egzemplarze: jeden trafia do wojewódzkiej ewidencji zabytków, drugi zaś do krajowej ewidencji zabytków prowadzonej przez Narodowy Instytut Dziedzictwa.

Czym jest owa Karta Cmentarza i jakie informacje możemy w niej znaleźć ?

Jest to czterostronicowa karta formatu A3 złożona na pół, podzielona na 30 pól (rubryk), wewnątrz której umieszczane są wkładki formatu A4 ze zdjęciami oraz mapami.

Każda rubryka karty musi być wypełniona według ogólnie przyjętego wzorca. Nie będę rozpisywać się na ten temat, ponieważ dokładną instrukcję opracowywania kart ewidencyjnych cmentarzy można ściągnąć ze strony NiD (kliknij, aby ściągnąć).

Tak wygląda pierwsza i ostatnia strona Karty Cmentarza:

 

Ogólnie rzecz ujmując Karta Cmentarza zawiera m.in:

  • dane administracyjne i adresowe
  • czas powstania cmentarza i jego przynależność wyznaniową
  • plany cmentarza
  • wycinki map i zdjęcia
  • informacje o najstarszych i najciekawszych nagrobkach
  • informacje o zadrzewieniu
  • informacje o istniejącej dokumentacji i bibliografii dotyczącej danego obiektu


KARTY SZCZECIŃSKICH CMENTARZY

 

Aby przejrzeć karty ewidencyjne cmentarzy Szczecina (i innych z woj. zach-pom) musimy udać się do archiwum Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków lub do Biura Dokumentacji Zabytków.

Część cmentarzy została zewidencjonowana w latach 1977-78 (autorem opracowania był inż. Grzegorz Engel) oraz 1988 – 1989  (opr. J. Jackowska).

Kompletna dokumentacja zachowanych i nie zachowanych cmentarzy opracowana została w 1996 r. przez inż. Henryka Greckiego z Pracowni Zieleni Zabytkowej (na zlecenie Biura Dokumentacji Zabytków i Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Szczecinie).

Jest to obecnie najaktualniejsza ewidencja szczecińskich cmentarzy. Obejmuje ona 89 Kart:  86 z nich dotyczy cmentarzy (6 czynnych, 26 nieczynnych i 54 zlikwidowanych), zaś pozostałe 3 karty innych miejsc pochówku (mauzoleum rodziny Tilebein, krypty zamkowej oraz nagrobka kapelana przy kościele pw. św. Jana Chrzciciela).

Przeglądając owe karty należy mieć oczywiście świadomość, iż pewne informacje są już nieaktualne, począwszy od wpisanego w nich województwa szczecińskiego, po wiadomości dotyczące historii cmentarzy czy zachowanych nagrobków. Ciekawie z perspektywy czasu czyta się również rubrykę: Inne uwagi służb konserwatorskich, w których autor sugerował dalsze działania w zakresie ochrony danego cmentarza. Zdecydowana większość sugestii o wpisaniu jakiegoś cmentarza do rejestru zabytków czy ustawienia na nim upamiętniania nie została zrealizowana.

A tak wygląda uzupełniona Karta – za przykład niech posłuży część karty cmentarza przy ul. Smutnej (miejscami jest już nieaktualna)

  

Dodaj komentarz