Pomnik „Pamięci Sybiraków”

ikona-pomnik sybiraków

Przekraczamy bramę główną Cmentarza Cmentarnego i skręcamy w prawo, w aleję Okólną. Po około 100 metrach naszym oczom ukaże się architektoniczna, dość rozbudowana kompozycja. Murek, kamień z tablicą, fragment toru kolejowego i słupki z kilkoma symbolami. To pomnik „Pamięci Sybiraków” – jeden z tych współcześnie powstałych obiektów, które przypominają o bolesnej historii naszego państwa.


Wywózki na Sybir zZmiany w wyglądzie pomnika w okresie 2013-2014 r.aczęły się już w 1768 r. (w głąb Rosji zesłano wówczas konfederatów barskich). I trwały przez kolejne prawie 200 lat (m.in. po trzech powstaniach: kościuszkowskim, listopadowym i styczniowym). Najgłośniej mówi się o wysiedleniach, które  miały miejsce podczas II wojny światowej. Ostatnie deportacje nastąpiły w 1952 r.

I właśnie o tych wszystkich osobach, które zmarły z dala od swej ojczyzny, żyjąc i ciężko pracując w głębi groźnej i mroźnej Syberii, przypominać ma pomnik ‘Pamięci Sybiraków”. Odsłonięty został 17 września 1994 r. Data to nie przypadkowa – tegoż dnia w 1939 r. ZSRR dokonała zbrojnej napaści na Polskę. (obecnie zresztą w dniu tym obchodzony jest Światowy Dzień Sybiraka).

 

Pomnik składa się z kilku części. Bardzo zresztą wymownych w swej prostocie.

Murek z nazwiskami SybirakówZ prawej strony rozciąga się ceglany mur z wypisanymi nazwami miejscowości zsyłek oraz przymocowanymi do niego tabliczkami z nazwiskami Sybiraków, którzy zmarli na wygnaniu.

Po lewej stronie umieszczono fragment szyny kolejowej, która przypominać ma o dramatycznych wywózkach w głąb Rosji. Ta część kompozycji w moim mniemaniu najbardziej przemawia do wyobraźni widza i uświadamia tragiczne losy Sybiraków. Wśród represjonowanych były osoby różnego wyznania i ten fakt obrazują symbole znajdujące się na granitowych słupkach przy torze: islamski półksiężyc, żydowska gwiazda Dawida oraz krzyż prawosławny. Najwyższym z owych słupków jest krzyż łaciński, symbol chrześcijaństwa, na którym to umieszczono daty roczne wszystkich syberyjskich transportów.

Głaz z pamiątkową tablicą, fragment szyny i symbole wyznaniowe SybirakówW środkowej części kompozycji umieszczony został głaz, a na nim brązowa tablica z inskrypcją: „1768-1940-1952. Pamięci tych, którzy z tajgi Sybiru, z łagrów północy, stepów Kazachstanu nie powrócili na ziemię ojczystą. Sybiracy woj. szczecińskiego”. Pierwotnie głaz ten ulokowany był w lewej części pomnik, przed torami.

 

„Matka Sybiraczka”

Ostatni element kompozycji odsłonięto dwadzieścia lat później, 17 września 2014 r., w 75-tą rocznicę agresji ZSRR na Polskę. A jest nim pomnik „Matki Sybiraczki”, ukazujący kobietę osłaniającą płaszczem dwójkę dzieci. Widać w nich strach, ale też wiarę, że przy mamie mogą czuć się bezpiecznie.

Jaka jest idea powstania pomnika ?

W transportach na Sybir znajdowało się dużo kobiet, część już z dziećmi, część później została matkami. To one troszczyły się o swoje pociechy, poświęcały się dla nich i były wsparciem w tym trudnym okresie. Wśród inicjatorów powstania pomnika, czyli szczecińskiego Związku Sybiraków, jest wiele osób, które w czasie drugowojennych zsyłek były dziećmi. Pomnik ten jest zatem hołdem złożonym wszystkim matkom, które z determinacją walczyły o przetrwanie rodziny.

 

 

W pigułce:

Nazwa: Pamięci Sybiraków

Lokalizacja: Cmentarz Centralny w Szczecinie, aleja Okólna, ok. 100 m. na prawo od bramy głównej, blisko kw. 2A

Rok powstania: 1994 r. / 2014 r. (‘Matka Sybiraczka’)

Autorzy: Krzysztof i Joanna Adamiec / Ewa i Leszek Soroczyńscy (‘Matka Sybiraczka’)


Źródła informacji / bibliografia (kliknij)

  • M. Słomiński, Cmentarz Centralny w Szczecinie. Ogromny park pochował umarłych, Szczecin 2005
  • J. Wohl, 100 lat Cmentarza Centralnego w Szczecinie, Szczecin 2007
  • informacje prasowe

Dodaj komentarz