SYMBOLIKA

Na początek polecam: informacje wstępne o symbolice nagrobnej

Poniższe znaczenia tyczą się głównie kręgu kultury chrześcijańskiej. Niektóre symbole inaczej odczytywane są np w kulturze żydowskiej (więcej o tym można znaleźć w internecie lub w licznych publikacjach).

Aby poczytać więcej o danym symbolu i zobaczyć więcej przykładów wystarczy kliknąć w interesującą nas nazwę.

————————————————————————————————————————

SYMBOLZNACZENIEPRZYKŁAD
Alfa i omegaChrystus jako początek i koniec wszechrzeczy
Aniołwysłannik Boga pilnujący grobu, symbol duchowości, przybiera różną formę, np płaczący, nakazujący milczenie, modlący się. Często występuje na nagrobkach dzieci
Chrystogram chi-rho (XP)z greki - skrót imienia Chrystusa (gr. XPIΣTOΣ tj. Christos)chrystogram chi-rho
Chrystogram I.H.S.z greki - skrót imienia Jezuschrystogram IHS
Cnoty teologiczne3 cnoty: wiara (krzyż), nadzieja (kotwica), miłość (serce)3 cnoty teologiczne: miłość, wiara, nadzieja
Cyrkiel i węgielnicamasoński symbol oznaczający siły pasywnecyrkiel i węgielnica na nagrobku J. Brussowa w Leśnie Górnym
D.O.M.Deo Optimo Maximo = Bogu Najlepszemu Największemu
Dąb, liście dęboweuniwersalny symbol nieśmiertelności; częstokroć na nagrobkach żołnierskich jako symbol honoru i męstwaLiście dębu
Gołąbsymbol nadziei, zmartwychwstania, niewinności, pokoju, personifikacja Ducha Świętego lub duszy osoby zmarłej
Gwiazdanadzieja na zmartwychwstanie (przyświeca drogę zmarłym); jeśli to Gwiazda Dawida, to oczywiście jest symbolem judaizmu; gwiazdka przy dacie urodzenia jest nawiązaniem do gwiazdy betlejemskiej i symbolizuje boską cudowność narodzin.
Kaduceuszsymbol m.in osób związanych z handlemkaduceusz
Klepsydraatrybut Śmierci, symbol przemijania. Czasem występuje ze skrzydłami, które podkreślają ulotność chwiliklepsydra
Kotwicasymbol nadziei na zbawienie, zaufania Bogu, także znak powiązania osoby zmarłej z morzem
Księgawiara, mądrość, pamięć o zmarłym (księga życia). Atrybut osób związanych zawodowo z książkami, symbol Ewangelistów. nagrobek w formie księgi
Kwiatyw ogólnym znaczeniu symbolizują przemijanie, nadzieję na zmartwychwstanie (odrodzenie się), zwycięstwo nad śmiercią. Zwiędły bądź złamany kwiatbukiet kwiatowy
Laurpatrz: wawrzyn ---
Lilia niewinność, czystość, łaska boża, jeden z atrybutów Matki BoskiejLilia
Mak, makówkasmutek, śmierć jako sen, z którego budzimy się do wieczności
Motyl, ćmazmartwychwstała, nieśmiertelna duszamotyl/ćma na cmentarzu w Szczecinie-Sławocieszu
Narcyzzwycięstwo nad śmiercią (zmartwychwstanie), ziemska miłość, triumf życia wiecznego nad życiem doczesnym
Niezapominajkapamięć, sen wiekuisty
Ogień, płomieńżarliwa wiara zmarłego w życie wieczne, w Boga lub przemijające życie (gasnący płomień). Patrz też: pochodnia
Oko Opatrznościwszechobecność Boga, najczęściej wpisane w trójkąt co w tradycji chrześcijańskiej stanowi znak Trójcy Świętej.
Orzełwiara w boską opiekę, symbol zwycięstwa; jeden z symboli militarnych
Owocenawiązanie do Raju, szczęśliwość w życiu pośmiertnym,
Palma, gałązka palmowabiblijny symbol zwycięstwa nad grzechem, miłosierdzia, wszechmocy boskiej, pośmiertnej nagrody zbawieniagałązka palmowa (tył nagrobka na cm. przykościelnym w Szczecinie-Krzekowie)
Pochodnia, latarniazapalona, uniesiona w górę to znak nieśmiertelności, zaś zgaszona, odwrócona ku dołowi - symbol gasnącego życia, śmierci lub przejścia duszy do następnego życia
Ptakialegoria duszy - odlatujący ptak to symbol uchodzącej duszy; gaszący świece symbolizuje śmierć;
Ręceobecność Boga, pożeganie, ale też i powitanie/zaproszenie do niebiańskiego świata, błogosławieństwo boskie; częsty motyw na nagrobkach żydowskich
Różaprzemijanie, odrodzenie, miłość zwyciężająca śmierć (białe - symbol miłości Matki Boskiej do Syna oraz zmartwychwstanie, czerwone – symbol Męki Pańskiej. Kolce symbolizują także cierpienie oraz koronę cierniową.róża
Sercemiłosierdzie, alegoria wiary, atrybut Jezusa i Marii. Patrz też: cnoty teologiczneSerce gorejące
Słońcekoniec życia i początek nowego, innego istnieniaSłońce na nagrobku w Karwowie
Słonecznikpodążanie wiernych za Jezusem, a zatem zbawienie i zmartwychwstanie. Patrz też: kwiatysłonecznik
Stateksymbol drogi życia, podróży przez niebezpieczeństwa tego świata do Boga; też atrybut osób związanych z morzemstatek
Stokrotkanieprzemijalność, życie wieczne
Urnanieśmiertelność, także kruchość i marność doczesnej powłoki człowieka, po której zostanie tylko proch. Czasem przykryta kirem i /lub ukazana z postacią płaczki bądź anioła.
Uroborospatrz: wąż ---
Wawrzynnieśmiertelność, odradzanie się, wieczna pamięć o zmarłym, nagroda zbawienia
Wazapatrz: urna ---
Wążrozpoczęcie nowego życia; zjadający własny ogon (uroboros) jest znanym symbolem nieskończoności, a także przyszłego odrodzenia. Wąż oplatający laskę jest atrybutem lekarzy lub kupców (patrz: kaduceusz)uroboros
Wieniecz gałązek oliwnych, laurowych, dębowych, palmowych lub kwiatów - uniwersalny symbol wieczności (kształt koła), przemijalności, także symbol cnotliwego życiawieniec dębowy
Winorośl, winogronanieśmiertelność duszy, krew Chrystusa, bogactwo materialne i duchowe, kiść winogron w wieńcu zbożowym
Zboże (kłosy, snopki)ciało Chrystusa, zmartwychwstanie, cnoty obywatelskiekłosy zboża z sierpem