Źródła wiedzy cmentarnej

oznaczenie-2Bcmentarzy

W dzisiejszej notce kilka słów o tym skąd czerpać wiedzę (prócz Internetu) na temat szczecińskich lub ogólnie pomorskich cmentarzy.

MAPY I INNE ŹRÓDŁA ARCHIWALNE

Do lokalizacji dawnych nekropolii bardzo użyteczne są przedwojenne mapy. W Internecie możemy takowe znaleźć m.in na portalu Miłośników dawnego Szczecina, w Archiwum Map Zachodniej Polski czy na Mapsterze.
Graficznie cmentarze oznaczano krzyżykami, choć tyczyło się to z reguły cmentarzy chrześcijańskich, gdyż te innowiercze (niechrześcijańskie) oznaczano inaczej (patrz rysunek). Jeżeli zaś używano słów do zaznaczenia lokalizacji cmentarza to używano albo pełnego wyrazu: Kirchhof” lub „Friedhof” bądź skróty od nich, kolejno: „Khf” lub „Fhf. Sporadycznie możemy spotkać określenie Begräbnisplatz. Na mapach zaznaczano także kaplice cmentarne: graficznie – z reguły w postaci jakby pogrubionego krzyża, zaś słownie – „Kapelle” lub „Kp”.
Wśród innych źródeł archiwalnych informacje o cmentarzach znaleźć można m.in. w Konsystorzu Ewangelickim czy w Aktach Nadzoru Budowlanego. Krótkie opisy niektórych cmentarzy pojawiały się w przedwojennych przewodnikach czy w książkach adresowych. Odrębną kwestią jest bibliografia Cmentarza Centralnego, gdyż zachowały się m.in. publikacje jego pierwszego dyrektora Georga Hanniga.

WSPÓŁCZESNE PUBLIKACJE

W ostatnich latach wzrosło zainteresowanie tematyką cmentarną. Pierwsza inwentaryzacja szczecińskich cmentarzy przeprowadzona przez WKZ miała miejsce w latach 1977-1985. Następnie w 1996 r. na zlecenie Biura Dokumentacji Zabytków i Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków wykonane zostały Karty Cmentarzy (opracowanie: inż. Henryk Grecki). W 2003 r. wyszła książka „Szczecińskie cmentarze” Bogdana Frankiewicza – jak dotąd jedyna publikacja traktująca wszystkie znane na tamtej czas cmentarze. Również cmentarz Centralny doczekał się dwóch porządnych i ładnie wydanych opracowań. Opublikowano także dwa tomy materiałów z konferencji „Nekropolie, kirkuty, cmentarze”, w których poruszana jest głównie tematyka cmentarzy na Pomorzu Zachodnim. To tak w zarysie.

Na łamach Cmentarologa Pomorskiego pojawiać się będą opisy/recenzje wszelkich publikacji czy artykułów naukowych poświęconych rzeczonej tematyce.

TEREN

Ja osobiście preferuję tzw. pracę terenową. Bo „gdy gaśnie pamięć ludzka, dalej mówią kamienie”. Nie raz dzięki odnajdywanym nagrobkom udawało się m.in. określić lata funkcjonowania cmentarza. Umiejętne „czytanie” przestrzeni cmentarnej jako całości i każdego jej elementu z osobna: zieleni, symboliki nagrobnej, układu przestrzennego jest niezbędne przy opisie każdej mniejszej i większej nekropolii.

Dodaj komentarz